Uit Den Haag Centraal d.d. 14 okober 2011:
Eeuwenoud zijn de uitspraken van Erasmus en toch noemt acteur Edo Douma sommige ‘gruwelijk actueel’. Binnenkort speelt hij in Muzee Scheveningen de schrijver en denker die van 1466 tot 1536 leefde. Douma: “Eén van zijn uitspraken gaat over oorlog. Hij vindt oorlog beestachtig, waanzinnig en onmenselijk. ‘De ergste boeven zijn de beste oorlogsleiders’, zegt Erasmus. Dat is heel actueel als je bedenkt dat het Muzee vlakbij de strafgevangenis ligt waar bijvoorbeeld de Bosnische oorlogsmisdadiger Mladic vastzit”.
Vrijdagavond 28 oktober gaat ‘Erasmus en zijn Zotheid’, geregisseerd door Fred Vaassen, in première. Stichting Het Portret Spreekt en Muzee Scheveningen presenteren deze voorstelling over het uitzonderlijke leven van Desiderius Erasmus. Michel Meissen schreef het historisch spel. Naast Edo Douma speelt Karin Schaub Vrouwe Zotheid. Haar personage verwijst naar ‘Lof der Zotheid’, het boek van Erasmus dat in 1511 verscheen. Het Portret Spreekt hierover: ‘Aan het eind van deze satire op maatschappelijke en kerkelijke domheden, schrijft Erasmus dat zijn Zotheid een vrouw is, omdat in de 16de eeuw alleen kinderen en vrouwen het voorrecht hebben om de waarheid te zeggen’.
“Het stuk”, zegt regisseur Vaassen, “is gebaseerd op uitspraken en vertellingen van Erasmus. Wij proberen naar boven te halen wat er achter zijn uitspraken zit en belichten ook zijn hebbelijkheden en onhebbelijkheden; we maken er een mens van vlees en bloed van”. Actrice Karin Schaub heeft een duidelijk idee over zijn karakter: “Erasmus is een geleerde, zelfingenomen, onzekere, gevoelige, humanistische man”. Veel is verklaarbaar, weten de acteurs en regisseur. “Zijn leven is niet altijd even leuk geweest. Erasmus was een bastaard, wat in deze tijd buitenechtelijk kind heet. Daar heeft hij zijn hele leven vreselijk last van gehad. Erasmus heeft altijd zijn afkomst verdoezeld en is de rest van zijn leven op zoek geweest. Niet voor niets heeft hij zichzelf Desiderius genoemd: hij die gewenst is”.
Knipoog
Vaassen omschrijft ‘Erasmus en zijn Zotheid’ als ‘geen erg groot drama’. “Er is ook een lichte toets, met een knipoog naar het verleden”. Het stuk zal straks ook worden opgevoerd voor de hoogste klassen van het voortgezet onderwijs.
Edo Douma en Fred Vaassen hebben beiden een indrukwekkende staat van dienst. Zo speelde Douma bij De Nieuwe Komedie, in diverse tv-series en hij had een eigen theatertje. Vaassen was lang verbonden aan het RO Theater en het Werktheater en speelde dertien jaar klusjesman Harry in de populaire Vara tv-serie ‘Oppassen’. Karin Schaub maakte een carrièreswitch. Ze was verpleegkundige, maar stapte later over op acteren. Zij heeft nu haar eigen gezelschap ‘Mimesis’ en speelt in commercials en in bedrijfsfilms. Vorig jaar zag ze de productie ‘De vier vrouwen van Willem van Oranje’ van Het Portret Spreekt en zocht contact met de stichting.
Voor de acteurs en regisseur is Erasmus langzamerhand een ‘goede bekende’. Vaassen: “Michel Meissen heeft ons bijgepraat en wij zijn zelf ook op zoek gegaan. Edo heeft ons veel materiaal aangedragen”. Uit veel wetenswaardigheden deze: “Erasmus was een overlever”, vertelt Douma. “Uit levensbehoud schreef hij zo dat het op meerdere manieren uitlegbaar was. Als iemand er hem op aansprak, kon hij altijd zeggen dat hij het niet zo had bedoeld”.
Bij de meeste voorgaande stukken van Meissen ging het om gesproken tekst. Bij ‘Erasmus en zijn Zotheid’ is voor een andere vorm gekozen. Vaassen: “Wij hebben er theater van gemaakt. Langzaamaan zijn er theatrale aspecten in gekomen en we hebben alles in sterk overleg met Michel gedaan”. Het stuk geeft een groter inzicht in de manier van denken van Erasmus. Karin Schaub is net als haar collega Douma vaak verrast door de actualiteit van zijn uitspraken. “Ik moet Lof der Zotheid toch echt herlezen”, klinkt het stellig.
Erasmus en zijn Zotheid is te zien op 28 en 30 oktober, en op 4, 6, 11 en 13 november. Voor meer informatie www.hetportretspreekt.nl, www.muzeescheveningen.nl of 070-3500830.